Page content

Jamsessie tips – deel II

Jamsessie tips – deel II

Ik heb je in mijn vorige blog het een en ander verteld over hoe je een geschikte jamsong kunt kiezen en hoe het zit met de bladmuziek. In deze blog ga ik verder in op het jammen zelf. Want dáár gaat het uiteindelijk om! We focussen ons in deze blog net zoals in deel I op jammen op een bestaande song.

Loslaten

Als je gaat jammen is een van de belangrijkste dingen: loslaten.

  1. En dan bedoel ik daar bijvoorbeeld het loslaten van de vorm van het liedje en van wat bekend is. Het origineel is een goeie basis om vanuit te gaan. Maar daar ga je tijdens het jammen juist iets ánders van maken. Dat geldt voor iedereen: vocalisten en instrumentalisten.
  2. Zangeressen en zangers; draai dus niet het hele liedje af, maar bekijk waar geschikte punten in het liedje zitten voor solo’s voor anderen. Instrumentalisten: kijk waar jij overheen kunt soleren.
  3. Loslaten kan ook met de feel of het tempo te maken hebben.
  4. Loslaten heeft ook te maken met het beeld wat je van tevoren hebt hoe het moet gaan lopen. Het is goed als je leuke ideeën hebt van tevoren, maar laat het uiteindelijk op het podium ontstaan; op het moment zelf. Ga mee met wat er op dat moment gebeurt.

Communicatie

Als er íets belangrijk is, dan is het wel onderlinge communicatie. Jammen betekent eigenlijk niet veel meer dan een muzikaal gesprek met elkaar. Het is eigenlijk net als een verjaardagsfeestje: je hebt de boodschappen gedaan, het huis is opgeruimd en alles staat klaar voor het feestje: de basis. De gasten kunnen behalve een goeie outfit en een hoop feestzin niet veel meer voorbereiden: het is aan iedereen op de avond zelf om er een mooie avond van de maken. Je speelt in op wat er op dat moment gebeurt: luisteren naar elkaar, reageren op. Dat vraagt een actieve en open houding.

Maar hoe doe je dat op het podium?

  1. Kijk om je heen; maak contact met je medemuzikanten; stap van je eiland af!  Contact maken doe je allereerst met je ogen maar ook door in te springen op accenten die je hoort, de dynamische flow die je met elkaar opzoekt.
  2. Solisten (instrumentaal of vocaal), laat na je solo of na het spelen van het thema (een thema is een ander woord voor de originele melodie) ruimte voor improvisatie. Zoek elkaars blik op en je weet al snel of iemand wil improviseren.
  3. Solisten en zangers: wees niet bang om gaten te laten vallen. Veel zangers/zangeressen gaan uit angst weer snel het thema zingen, als er ‘niets’ gebeurt. Niet doen! Laat het ontstaan; je bent met z’n allen. Pas als je weet dat het improviseren wel zo’n beetje klaar is pak je het thema/het liedje weer op, met of zonder ad libs.
  4. Voor gevorderden: lok elkaar uit de tent. Zoek oogcontact en knal er een paar (logische en herhaalbare) accenten in die makkelijk door de rest opgepikt kunnen worden. Reageer als gitarist op een lick die in de toetsensolo wordt gespeeld, ga als drummer mee in een ritmisch patroon in de gitaarsolo, etc.
  5. In een gesprek is niets zo saai als een monotoon gedreutel van je gesprekspartner op een feestje. Muzikaal vertaald betekent dit dat je niet de hele tijd op hetzelfde dynamische niveau moet blijven maar dat je ’t ook ’s hélemaal naar beneden brengt (een ‘band down’ moment). Heerlijk! En de opbouw erna zorgt dan ook echt voor een hoogtepunt en energie. Dit doe je door oogcontact te zoeken, je body language te gebruiken of gewoon letterlijk te roepen wat je wilt. Mag allemaal op een jamsessie.
  6. Niet iedereen weet hoe je een eind aan een solo of een song moet maken. Gevolg: herhaling op herhaling, en het hoogtepunt ligt al ver achter je. Kijk je band aan, gebruik je body language en breng het met elkaar tot een goed einde, zowel tijdens het improviseren als aan het einde van het liedje! Know when to start. But please: know also when to quit!

Foutje bedankt

Hoe meer je ruimte laat voor improvisatie, ontdekken, vrijheid; hoe groter de kans dat ’t ook wel eens mis kan gaan. Je medemuzikanten spelen een hele andere feel dan jij in gedachten had. Of er worden opeens hele andere akkoorden gespeeld. Je speelt en zingt de meest valse noot van de avond. Of opeens valt alles stil omdat niet precies duidelijk is welke kant je met z’n allen op moet! Da’s behoorlijk balen. Maar de charme van een jamsessie is dat we allemaal weten dat dit een keer kan gebeuren. En dat vinden we met z’n allen ook helemaal niet erg. Is weer een leermoment voor een volgende keer. In een (muzikaal) gesprek gaat het niet om de perfectie maar om de communicatie. De wereld vergaat niet, zorg dat je met de rest van je jamcollega’s de draad weer oppakt, want er kan nog van alles moois ontstaan!

Lef

Als je een rot in het jamvak bent dan heb je al deze bovenstaande aspecten aan de lijve ondervonden. Het is een kwestie van veel doen, op je bek gaan, en de draad daarna gewoon weer oppakken. Een liedje afdraaien zoals je ’t kent van de radio is het meest veilige. En voor een beginnende jammer al heel wat. Maar bij jammen is dit het beginpunt en niet het einddoel. Het vergt dus best wat lef om redelijk blanco het podium op te gaan en ruimte te voelen en te geven om iets te laten ontstaan. De controlfreak of perfectionist kan nog wel eens van zich willen laten horen op dit soort momenten. Ook dan geldt weer: foutje kan gebeuren; de wereld vergaat nog steeds niet.

Afkijken mag

Afkijken is in de muziek heel gewoon en vaak zeer gewenst. Kijk naar andere muzikanten en probeer eens te analyseren wat er gebeurt. Hoe communiceren ze tijdens het jammen, wat gebeurt er dynamisch; hoe weet je eigenlijk wanneer de een klaar is met improviseren en de ander aan de beurt is. Is er interactie en hoe doen ze dat?

Enjoy

Als je eenmaal de smaak te pakken hebt gekregen van jammen, improviseren, communiceren en je muzikale vrijheid; dan wil je niet meer terug – is mijn ervaring. Je creativiteit wordt aangeboord en je ontdekt dat er heel veel lol valt te beleven aan jammen. Jammen maakt je een rijker mens. Enjoy!

Mee jammen?!!

Elke 3e donderdag van de maand organiseren wij een jamsessie in Café Substitute in Ede. Na het lezen van Deel I en Deel II van jamsessie-tips kan jij natuurlijk niet ontbreken op deze avonden. Kijk hier voor meer informatie!

Heb jij nog tips of opmerkingen? Of wat heeft jammen jou gebracht? Laat het hieronder weten!

14 tips om af te rekenen met Podiumangst!

14 tips om af te rekenen met Podiumangst!

Plankenkoorts?

Je kent het fenomeen wel: je moet spelen voor publiek en je voelt een knoop in je maag, je handen zweten en bibberen, je mond is kurkdroog, je hart klopt sneller, … Allemaal tekens van plankenkoorts. Je bent niet de enige. Iedereen heeft er in meer of mindere mate last van, of je nu een beginner bent of een doorgewinterde professional. Gezonde spanning voor een optreden is een goede vorm van stress. De kriebels in je lijf vlak voordat je opmoet kunnen net dat extra adrenalinestootje zijn waardoor je een fantastische show neer zet. De spanning valt in zo’n geval na een paar maten spelen/zingen van je af.

1. Een goede voorbereiding is meer dan het halve werk!

Een goede voorbereiding spreekt voor zich. Iedere performer die zich zelf een beetje serieus neemt weet dat je om een goede performance neer te zetten je ‘boven’ het materiaal moet staan. Je weet nooit wat er op het podium gebeurt of hoe je zal reageren op het geluid, de lichten en het publiek. Het zijn allemaal momenten waarop je uit je concentratie gehaald kan worden en als de performance niet in je systeem zit dan loopt je het risico om er uit te raken.

De weken en dagen voor het optreden is het natuurlijk belangrijk om je zeer goed voorbereiden. Oefenen en oefenen, tot je absoluut zeker bent dat je alles echt beheerst, waardoor datgene wat je moet spelen “gemakkelijk” lijkt te zijn. Repeteren en repeteren, zodat je dat wat je gaat spelen aan zoveel mogelijk verschillende mentale en concrete situaties hebben kunnen toetsen. Jezelf uitdagen: de stukken trager, veel trager, of sneller, veel sneller spelen, spelen voor een publiek van familie en vrienden,… 
Zing ook steeds de muziek mee wanneer je speelt. Dat komt je muzikaliteit en interpretatie ten goede, maar vooral, je zult dat zingen broodnodig hebben op het podium want zingen is muzikaal denken (in tegenstelling tot technisch denken: denken aan techniek, noten, vingerzetting etc). 
Wanneer je goed voorbereid op de planken staat kan je met een gerust gevoel je optreden doen zonder dat er niets fout hoeft te gaan.

2. Je ‘zeker voelen’ kun je oefenen!

Plankenkoorts is nou typisch iets waar de meeste performers alleen maar vooraf last van hebben. Je zelf mentaal voorbereiden op dat moment kan zonder dat je je aan het voorbereiden bent op je ‘content’. Door je jezelf voor te stellen dat je daar op die plek bent, vlak voor dat je op moet en je te visualiseren hoe het zal zijn, bereid je je hersenen voor op dat moment. Alhoewel het moment altijd een bepaalde spanning met zich mee zal brengen is de geest er op voorbereid en zal zo de angst beter kunnen doorstaan.

3. Denk positief, denk aan iets leuks!

Denk: Wat kan er nou eigenlijk dramatisch misgaan dat ik me er ziek door voel? Optreden is het leukste wat er is. Dat zouden al mijn vrienden wel willen! De meesten kunnen het niet of durven het niet. Gaat er iets fout? Perfectie bestaat niet!

4. Heb vertrouwen in jezelf!

Jezelf kritiek geven en naar beneden praten is geen kunst. Dat kan iedereen en heeft weinig constructieve resultaten. Misschien heeft ooit een ouder of een ex-vriendje iets gedaan of gezegd wat je opgevat hebt als een teken van jouw onvermogen, het herhalen van dat oordeel zal je in je performance niet helpen. Zelfvertrouwen is gebaseerd op het vertrouwen in jezelf en in dat wat je hebt geleerd, je vakmanschap. Als je weet dat je voorbereiding niet voldoende is geweest dan heb je een goede reden om minder zelfvertrouwen te hebben en dan is plankenkoorts ook terecht. Maar als je goed bent voorbereid en veel hebt gerepeteerd, dan mag je daar ook op vertrouwen. Daarnaast maakt het niet uit of je een beginner of professional bent – iedereen maakt wel eens een foutje en dat is ook helemaal niet erg. De meeste mensen in het publiek zal het niet eens opvallen!

5. Adem rustig, voel je lekker!

De beste manier om je aandacht op iets anders te richten dan op de plankenkoorts is je adem. Richt je aandacht op je ademhaling en je zult merken dat je bijna meteen de effecten voelt. Je maakt contact met je lijf en deze bewustwording vertaalt zich vrijwel direct naar rust en kalmte. Haal rustig adem als je de opwinding voelt. Concentreer je op de ademhaling in je onderbuik. Adem rustig in door je neus en laat de adem met losse plofjes weer ontsnappen via je losjes op elkaar gesloten lippen. 
Ook kan het helpen om traag en rustig in- en uit te ademen om de zenuwen te beheersen. Dit kun je verscheidene keren achtereen doen: adem 4 seconden in en in 8 seconden uit. Dit levert de broodnodige zuurstof aan onze hersenen.

6. Concentreer je op datgene waar je de controle over hebt

Er kunnen allerlei dingen rondom je optreden zijn waar je je zorgen om zou kunnen maken: het geluid is niet goed; er is een platenbaas in het publiek aanwezig; je schoonmoeder staat vooraan; het optreden wordt live gestreamd via het internet of welke leuke, maar spannende dingen. Als je je daar zorgen om gaat maken is de kans dat je zo zenuwachtig gaat worden, dat lekker ontspannen optreden er niet in zit, laat staan dat je je podiumvrees overwint. Laat dat allemaal maar voor wat het is, en richt je er niet op. Je hebt er toch geen controle over. Het enige wat jij kan doen is een geweldige performance neer zetten. Blijf gefocussed op je doel! Richt je op datgene waar je wel controle op hebt. Gebruik je skills, je know-how en je ervaring en vertrouw op je voorbereiding.

7. Ontspan!

De uren voor het optreden heeft het géén zin om krampachtig en nonstop aan het optreden te denken. Ontspan maar lekker! Geniet van de andere optredens, ga een stukje wandelen etc… Als je goed hebt voorbereid is het op de dag van het optreden zelf beter om NIET meer te repeteren. WEL de techniek opwarmen met ander stukken en technische oefeningen. Niet alles geven! Dat is voor straks, op de planken.

8. Alcohol/drugs/koffie/energiedrank helpen niet

Naast dat deze middelen sowieso niet gezond voor je zijn helpen alcohol, drugs, koffie of energiedrankjes echt niet tegen plankenkoorts. Ze zorgen eerder voor een slecht optreden doordat je een onnatuurlijke pep krijgt. Je hartslag gaat omhoog en allerlei chemische reacties vinden plaats in je lichaam. Daardoor is er minder energie en focus beschikbaar voor het bespelen van je instrument en heb je de grote kans dat jij denkt dat je de sterren van de hemel speelt, maar dat je ondertussen er vreselijk naast zit. Je verliest nml een klein beetje de grip op de realiteit met deze middelen.

Beter is het om te zorgen voor een goede conditie! Veel bewegen helpt ook om de spanning te laten zakken! En drink veel water, maar dat is de volgende tip.

9. Drink voldoende water

Neem een fles water mee (schrijf je naam op de fles, zodat je ‘m niet kwijt raakt), zowel in de coulissen als op het podium. Het is belangrijk om voldoende te drinken om onszelf te hydrateren en om onze kurkdroge mond te bevochtigen. Een mens moet in ieder geval 1,5 liter water per dag drinken; maar met optreden verlies je vaak meer vocht dan normaal door zweten, ademen en inspanning. Houd dus je vochtbalans op peil!

10. Kijk door het publiek heen

Vind je het eng om voor een publiek te spelen/zingen? Kijk dan net over het publiek heen, en niet mensen direct aan, ook geen bekende. Je kunt dan je concentratie kwijtraken. Wanneer je net over het publiek heen kijkt, voelt bovendien iedereen zich aangesproken.

11. Ga tot de rand!

Durf als zanger of solist op het randje van het podium te staan in de spotlights. Zet de lampen pal in je gezichtsveld en je komt veel beter over! En je kunt het publiek niet duidelijk zien door de lampen heen. Dat is dus een extra voordeel bij het overwinnen van je plankenkoorts.

12. Doe je ding

Ook al gieren de zenuwen door je lijf, of ook al maak je je tijdens je optreden zorgen over je solo of heb je net een klein foutje gemaakt: laat het niet merken! Je publiek weet niet wat er zich bij jou van binnen afspeelt. Het enige wat ze zien is jou op het podium performen. Geef ze dus een geweldige show. En optreden niet alleen muzikaal bezig zijn, maar ook een beetje acteren. Dat hoort er ook bij. Geef je publiek een geweldige show, ongeacht welke spannende of onzekere emoties je van binnen voelt.

Het publiek weet alleen wat ze zien en wat ze voelen. Je optreden gaat niet alleen om hoe je speelt/klinkt, maar ook hoe je beweegt, hoe je uitstraling is en hoe je als performer op de bühne staat. Als je performance er visueel nerveus en onzeker uitziet, dan kun je nog zo goed spelen, maar dan komt het minder goed op het publiek over. Maar zie je er zelfverzekerd uit, maak je er een leuke performance van (ook al gaan er misschien wat dingetjes mis), dan heeft het publiek daar niets van door en zullen ze genieten van je geweldige optreden!

13. Laat het los

Klinkt makkelijk en toch is dat het ultieme doel. Een werkelijk magistrale performance wordt niet meer bewust door jou gestuurd. Je hebt je werk gedaan, je hebt al heel wat tijd en moeite geïnvesteerd en daar heb je mee te gaan spelen. Geniet van het moment waarop alles vanzelf lijkt te gaan en je een soort toeschouwer wordt van je eigen prestatie. Laat het los, vertrouw op het moment en geniet van de magie van het spel van je kunst.

14. Neem coaching

Neem een coach/docent in de hand om samen te werken aan datgene wat jou tegenhoud om helemaal los te gaan op het podium. De popschool kan je hierbij helpen. We hebben de juiste coaches en docenten in huis om je te helpen je podiumangst te overwinnen. Interesse? Schrijf je dan nu in voor een gratis proefles!

Weet jij ook nog handige tips waarmee je podiumangst de baas wordt? Laat ze achter in het commentaarveld hieronder zodat we met z’n allen ook die tips kunnen gebruiken!

Denk je dat je collega-muzikanten ook profijt van deze tips kunnen hebben? Deel dit artikel dan met je Facebook vrienden en –fans, Twitter volgers en Google+ circles via de share knoppen hieronder.

like

Zorg er met 1 klik voor dat je geen nieuwe ontwikkelingen mist